Mardin denince akla önce taş evler, dar sokaklar ve Mezopotamya Ovası'na bakan o eşsiz manzara gelir. Ama bu kadim şehri gerçekten tanımak isteyen herkes, bir noktada kendini bir fincan kahvenin başında bulur. Çünkü Mardin'de kahve yalnızca bir içecek değil; misafirliğin, sohbetin ve saygının dilidir. Bu yazıda Mardin kahve kültürünü, mırradan dibek kahvesine ve menengiçe uzanan zengin geleneğiyle anlatıyoruz.
Kahvenin Mardin'deki yeri
Yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan Mardin, kahveyi de bu çok kültürlü yapının içinde yorumlamıştır. Türk kahvesi Türkiye'nin her köşesinde olduğu gibi Mardin'de de sabah sofralarının ve akşam sohbetlerinin vazgeçilmezidir. Bunun yanında Güneydoğu Anadolu'ya özgü acı kahve mırra, taşta dövülen dibek kahvesi ve yabani fıstıktan yapılan menengiç kahvesi şehrin kahve haritasını tamamlar.
Mırra: Sabır isteyen acı kahve
Mırra, kavrulmuş kahve çekirdeklerinin uzun süre kaynatılıp dinlendirilmesiyle hazırlanan koyu ve acı bir kahvedir. Şekersiz içilir, kulpsuz küçük fincanlarda ve az miktarda ikram edilir. Mırra ikramı bir saygı göstergesidir; düğünlerde, taziyelerde ve önemli misafirlerin ağırlandığı sofralarda yerini alır. Hazırlanışı saatler sürebildiği için ustalık ve sabır ister.
Dibek kahvesi: Taşın verdiği yumuşaklık
Dibek kahvesi, kavrulmuş çekirdeklerin taş ya da ağaç dibeklerde dövülerek öğütülmesiyle elde edilir. Bu yöntem kahveye makinede öğütülenden farklı, daha yumuşak ve kremamsı bir içim kazandırır. Günümüzde dibek kahvesi genellikle süt tozu ya da çeşitli baharatlarla zenginleştirilmiş harmanlar olarak da sunulur ve Türk kahvesi gibi cezvede pişirilir.
Menengiç kahvesi: Kafeinsiz bir yöresel lezzet
Bölgede bıttım olarak da bilinen menengiç ağacının meyvesinden yapılan menengiç kahvesi, aslında kahve çekirdeği içermez. Kavrulup ezilen menengiç taneleri sütle pişirilir; ortaya hafif reçinemsi, fıstıksı ve kafeinsiz bir içecek çıkar. Akşam saatlerinde kahve keyfinden vazgeçmek istemeyenler için güzel bir alternatiftir.
Mardin'de kahve nasıl ikram edilir?
- Kahve çoğunlukla bir bardak su ve yanında küçük bir tatlı ya da lokumla sunulur.
- Misafire önce su ikram edilmesi, damağın kahvenin tadını tam alması içindir.
- Büyüklere ve misafirlere öncelik verilir; ikram sırası bir nezaket göstergesidir.
- Kahvenin yanında badem şekeri ya da kavrulmuş kuruyemiş ikram etmek Mardin sofralarında sık görülen bir alışkanlıktır.
Mardin kahvesini evinize taşımak
Mardin'e yolunuz düştüğünde Eski Şehir'in taş sokaklarında bir fincan kahve içmeden dönmeyin. Ancak bu tadı yaşamak için Mardin'de olmanıza gerek yok. Abrek Kahve olarak taze kavrulmuş kahvelerimizi ve kuruyemişlerimizi Mardin'den Türkiye'nin dört bir yanına gönderiyoruz. Kahve çeşitlerimize ve tüm ürünlerimize göz atarak kendi kahve ritüelinizi oluşturabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Mardin'in meşhur kahvesi hangisidir?
Mardin'de Türk kahvesi her yerde içilse de bölgeyle en çok özdeşleşen kahveler mırra, dibek kahvesi ve menengiç kahvesidir.
Mırra ile Türk kahvesi arasındaki fark nedir?
Türk kahvesi ince öğütülmüş kahvenin cezvede bir kez pişirilmesiyle hazırlanır ve telvesiyle servis edilir. Mırra ise uzun süre kaynatılıp süzülerek koyulaştırılır, şekersiz ve çok az miktarda içilir.
